دعاوی خانوادهمقالات

ولایت قهری

ولایت قهری

اکثریت افراد جامعه ولایت و حضانت را در یک معنا دانسته و تفاوتی میان آن دو قائل نمی شوند و این در حالی است که حضانت با ولایت کاملاً متفاوت بوده و دو نهاد جدا از یکدیگر می باشند که هرکدام آثار و تبعات ویژه و خاص خود را دارند. در واقع حضانت یک حق و تکلیف در نگهداری و سرپرستی کودک است و ولایت عبارت از سلطه و اختیاری است که قانون به جهتی از جهات به شخصی می دهد که امور مربوط به دیگران را انجام دهد.

اقسام ولایت:

۱- ولایت قهری :

ولی قهری شخصی است که به حکم قانون تعیین شده و سمت خود را به طور مستقیم از دادگاه می گیرد. بر اساس فقه و ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی ولایت بر صغیر، مجنون و سفیهی که جنون و سفه او متصل به صغر باشد مختص پدر و جد پدری دانسته[۱] و بیان می دارد جد پدری از لحاظ ولایت همتراز پدر بوده و لذا هریک از آنان می توانند مستقلاً امور شخص را اداره کرده و یا اعمالی به نمایندگی او انجام دهند نتیجتاً هیچ یک بر دیگری مقدم نبوده و هم چنین تصرفات هریک بدون اجازه دیگری نافذ است.

اما در کنار ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی که از فقه استنباط می شود ذکر ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده مصوب [۲]۱۳۵۳ نیز خالی از لطف نبوده لذا به بررسی ماده اخیر نیز می پردازیم. بر اساس ماده ۱۵ قانون فوق الذکر در صورتی که پدر در قید حیات بوده و شایستگی اداره امور صغیر را داشته باشد، ولایت قهری منحصر به ایشان بوده و جدپدری و مادر سمتی به عنوان ولایت قهری نخواهند داشت. اما چنانچه عدم شایستگی پدر محرز گردد، سمت ولایت قهری به جدپدری و مادر اعطا می شود. و در این خصوص که بعد از پدر، سمت ولایت قهری به کدام یک تعلق می گیرد با دادگاه استکه دادگاه می بایست پس از تقاضای دادستان و رسیدگی به صلاحیت جدپدری و مادر سمت ولایت را به یکی از آن دو تنفیذ کند. بنابراین قانونگذار جدید علاوه بر اینکه ولایت جدپدری را بعد از پدر قرار داده به مادر نیز سمت ولایت اعطا نموده و حتی ولایت  مادر را نسبت به وصی که پدر برای بعد از وفاتش برای امور طفل معین کرده است مقدم میداند.

برای کسب مشاوره با وکلای متخصص خانواده با گروه وکلای وکیلم باش به شماره ۰۹۰۲۶۲۲۰۳۲۲  تماس بگیرید.

۲- ولایت وصی:

 هریک از پدر و جد پدری می توانند برای بعد از وفات خود شخصی را به عنوان وصی برای تربیت و حفظ اموال طفل تعیین نماید. لازم به ذکر است از آن جایی که ولایت قهری ک امر اجباری بوده اذا پدر و جد پدری نمی توانند تا زمانی که در قید حیات هستند برای مولی علیه خود وصی معین نموده و یا امور مربوط به ولایت قهری را انجام ندهند.

۳- ولایت حاکم:

در صورتی که طفل ولی قهری نداشته باشد و ولی قهری هم شخصی را به عنوان وصی جهت اداره امور طفل معین نکرده باشد، حاکم شهر یا نماینده وی تا تعیین شدن قیم صالح، ولایت طفل را عهده دار می شوند.

وظایف و اختیارات ولی قهری:

وظایف و اختیارات ولی قهری در قانون بسیار گسترده می باشد اما طور کلی می توان گفت مهم ترین وظیفه ولی قهری اداره اموال و مواظبت از طفل و حفظ حقوق و منافع او می باشد و تنها مسئله ای که باعث محدود شدن اختیارات ولی قهری می شود مصلحت و غبطه صغیر است، لذا ولی قهری حق ندارد عملی انجام دهد که مخالف مصلحت و یا به ضرر صغیر باشد.

موارد عزل ولی قهری:

وفق صدر ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی، « هرگاه ولی قهری طفل، رعایت غبطه صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود که موجب ضرر مولی علیه گردد به تقاضای یکی از اقارب وی و یا به درخواست رییس حوزه قضایی، پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل، فرد صالحی را به عنوان قیم تعیین می نماید.» لذا چنانچه ولی قهری به هرعلتی نتواند دارایی طفل را اداره کند و باعث خرابی و تلف دارایی وی شود حق ولایت از او ساقط می شود. مراتب سقوط ولایت قهری باید در دادگاه محل اقامت صغیر رسیدگی و ثابت شود، پس از آن که رفع موجبات سقوط حق ولایت در دادگاه محرز شد و مانعی که موجب سقوط حق ولایت بود رفع شد، حق ولایت مجدداً اعاده می شود.

برای مشاهده مقالات مرتبط با امور حقوقی خانواده ، کلیک کنید. 

موارد ضمیمه کردن امین در کنار ولی قهری:

همچنین اگر ولی به هر جهتی قادر به اداره اموال طفل نباشد، به وسیله دادگاه ضم امین می شود که مشترکاً با ولی

قهری اموال طفل را اداره کند. موارد ضم امین عبارتند از:

۱- هرگاه بی اطلاعی ولی قهری و یا عدم توانایی او در انجام امور طفل موجب تلف اموال طفل شود.

۲- هرگاه ولی قهری اموال طفل را به مصارف شخصی رسانده و یا اموال طفل را با قیمتی کمتر از قیمت واقعی به نام خود و یا یکی از نزدیکانش به ثبت برساند.

۳- هرگاه ولی قهری به علت بیماری و یا هر مسئله دیگری توانایی اداره اموال مولی علیه را نداشته باشد.

۴- اگر برای دادگاه محرز شود که ولی قهری امانتدار نیست.

۵- هرگاه برای ولی قهری شرایطی ایجاد شود که توانایی اداره اموال طفل را به جهت آن علت نداشته باشد و شخص دیگری را هم از طرف خود تعیین نکرده باشد، دادگاه به پیشنهاد دادستان یک نفر امین برای اداره اموال محجور تعیینمی کند .

پایان ولایت ولی:

بر اساس ماده ۱۱۹۳ قانون مدنی همین که طفل کبیر و رشید شد، از تحت ولایت خارج می شود. اگر بعداً سفیه و مجنون شود قیمی برای او معین می شود.

[۱] . اداره امور طفل تا ۱۸ سالگی با ولی قهری و یا وصی منصوب از طرف آن ها بوده و پس از آن چنانچه بلافاصله بعد از ۱۸ سالگی، فرد دچار جنون و یا سفه شود، ولایت قهری و یا وصایت ادامه پیدا می کند. اما اگر بلافاصله بعد از سن ۱۸ سالگی شخص به رشد رسیده و مدتی بعد دچار جنون و یا سفه شود اداره امور مربوط به او با قیم می باشد.

[۲] . « طفل صغیر تحت ولایت قهری پدر خود می باشد. در صورت ثبوت حجر یا خیانت یا عدم قدرت و لیاقت او در اداره امور صغیر، یا فوت پدر، به تقاضای دادستان و تصویب دادگاه شهرستان، حق ولایت به هریک از جدپدری یا مادر تعلق می گیرد، مگر آن که عدم صلاحیت آنان احراز شود که در این صورت حسب مقررات اقدام به نصب قیم یا ضم امین خواهد شد. دادگاه، در صورت اقتضا، اداره امور صغیر را از طرف جد پدری یا مادر تحت نظارت دادستان قرار خواهد داد. در صورتی که مادر شوهر اختیار کند حق ولایت او ساقط خواهد شد. در این صورت اگر صغیر جد پدری نداشته، یا جدپدری صالح برای اداره امور صغیر نباشد، دادگاه به پیشنهاد دادستان، حسب مورد، مادر صغیر یا شخص صالح دیگری را به عنوان امین یا قیم تعیین خواهد کرد. امین به تشخیص دادگاه مستقلاً یا تحت نظر دادستان اور صغیر را اداره خواهد کرد.»

گردآورنده : حقوق خوانِ وکیلم باش ، خانم حدیثه شهاب

برای کسب مشاوره با وکلای متخصص خانواده با گروه وکلای وکیلم باش به شماره ۰۹۰۲۶۲۲۰۳۲۲ تماس بگیرید.
امتیاز دهید

ثـبت نـام وکـلا و کسـب درآمـد 

با ثـبت نـام در سـامانه وکیـل نـوین روزانـه موکلـینی که نـیاز به وکیل داشته

و از سامانه درخواست وکیل مینمایند به دفتر وکالت  شما ارجاع میگردند.

وکیل نوین هیچ درصدی از پرونده های معرفی شده دریافت نمیکند .

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
تماس با ما :‌ 05136140000